ریزش بورس ادامه دارد؟ | چشم‌انداز بازار سرمایه

به گزارش همشهری آنلاین، در شرایطی که شاخص کل بورس تهران از شهریورماه امسال وارد یک روند صعودی پرقدرت شده بود، طی یک هفته گذشته و همزمان با افزایش اخبار و گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال درگیری نظامی، بازار سهام وارد فاز اصلاحی و نزولی شده است.

براساس آمارهای رسمی، شاخص کل بورس تهران در روز دوشنبه هفته گذشته (۲۹ دی‌ماه) به سطح ۴ میلیون و ۴۵۵ هزار و ۷۱۸ واحد رسیده بود، اما از آن تاریخ تاکنون با افتی بیش از ۴۳۰ هزار واحد، معادل نزدیک به ۱۰ درصد، مواجه شده است. این افت در شرایطی رخ داده که بسیاری از متغیرهای اقتصادی ازجمله تک‌نرخی شدن ارز، انتظارات تورمی و بهبود سودآوری اسمی شرکت‌ها می‌توانستند به‌عنوان محرک‌هایی برای تداوم رشد بازار سهام عمل کنند.

روند نزولی بورس تهران در معاملات امروز نیز ادامه یافت؛ به‌طوری‌که شاخص کل با یکی از سنگین‌ترین افت‌های خود در ماه‌های اخیر مواجه شد و با کاهش ۱۲۱ هزار واحدی معادل ۲.۹ درصد، در سطح ۴ میلیون و ۱۱۵ هزار واحد ایستاد.

همزمان با افت شاخص، ارزش معاملات خرد نیز کاهش قابل‌توجهی را تجربه کرد. ارزش معاملات امروز با افتی حدود ۵۵ درصدی، حداکثر به ۵ هزار میلیارد تومان رسید؛ درحالی‌که تا ابتدای هفته گذشته، ارزش معاملات روزانه بورس تهران از مرز ۲۰ هزار میلیارد تومان عبور کرده بود. کاهش همزمان قیمت‌ها و ارزش معاملات، نشانه‌ای از افزایش احتیاط و عقب‌نشینی معامله‌گران از بازار سهام ارزیابی می‌شود.

تحت‌تأثیر این روند، طی چند روز گذشته هزاران میلیارد تومان نقدینگی از بازار سهام خارج شده است. در معاملات امروز نیز اگرچه شدت خروج پول حقیقی نسبت به روزهای قبل کاهش یافت، اما در مجموع حدود ۲ هزار میلیارد تومان نقدینگی از سوی سرمایه‌گذاران حقیقی از بازار سهام خارج شد.

دلایل نزول شاخص

روند نزولی بورس تهران در شرایطی رخ داده که شاخص کل از ابتدای شهریور ماه تا دوشنبه هفته گذشته، رشدی نزدیک به ۹۰درصد را تجربه کرده بود. به اعتقاد کارشناسان، بازار سهام پس از یک دوره رشد ممتد، به‌طور طبیعی در موقعیتی قرار داشت که نسبت به اخبار منفی حساس‌تر شود.

برخی تحلیلگران معتقدند، بورس تهران پس از شوک اولیه جنگ ۱۲ روزه، با ترکیبی از حمایت‌های سیاستگذار، کاهش نسبی عوامل تنش‌زا و جابه‌جایی نقدینگی به سمت نمادهای بزرگ و شاخص‌ساز از فاز ریزشی خارج شده و وارد یک روند ترمیمی شده بود. از سوی دیگر، تک‌نرخی شدن ارز به‌عنوان یک محرک بنیادی مهم، می‌توانست به افزایش درآمد و سودآوری شرکت‌های بورسی، به‌ویژه شرکت‌های صادرات‌محور، منجر شود.

همچنین رشد انتظارات تورمی و افزایش نرخ ارز در بازار آزاد، از دیگر عوامل بنیادی مؤثر بر رشد قیمت سهام طی ماه‌های اخیر به‌شمار می‌رفت. مجموعه این متغیرها می‌توانست زمینه تداوم روند صعودی بورس تهران را فراهم کند؛ با این حال، در یک هفته گذشته، اخبار و فضای روانی ناشی از احتمال درگیری نظامی میان ایران و آمریکا به عامل غالب در تصمیم‌گیری فعالان بازار تبدیل شده است.

کارشناسان تأکید می‌کنند که ریسک جنگ، برخلاف ریسک‌های اقتصادی متعارف، یک ریسک غیرقابل ‌قیمت‌گذاری است و همین ویژگی باعث می‌شود بازار سهام واکنش‌های سریع و گاه هیجانی‌ نشان دهد. در چنین فضایی، ترس از آینده و افزایش عدم‌قطعیت، ذهنیت سرمایه‌گذاران را به سمت کاهش ریسک و خروج موقت از دارایی‌های پرریسک سوق می‌دهد.

چشم‌انداز بازار

از منظر بنیادی، درصورت کاهش تنش‌های سیاسی و رفع خطر درگیری نظامی، بار دیگر محرک‌های اقتصادی ازجمله تورم، نرخ ارز و سودآوری شرکت‌ها می‌توانند زمینه بازگشت بورس تهران به مدار رشد را فراهم کنند؛ هرچند تحقق این سناریو به میزان زیادی به کاهش عدم‌قطعیت‌های سیاسی و ژئوپلیتیک وابسته است.

از دیدگاه تکنیکال نیز به باور تحلیلگران فنی، شاخص کل بورس تهران پس از فتح قله ۴.۵ میلیون واحد، نیازمند یک دوره اصلاحی بود و افت اخیر را می‌توان در چارچوب یک اصلاح موقت ارزیابی کرد؛ درصورتی که فعالان بازار به این جمع‌بندی برسند که احتمال وقوع درگیری نظامی به حداقل رسیده است، شاخص کل می‌تواند پس از عبور از این دوره اصلاح، بار دیگر مسیر صعودی خود را از سر بگیرد.

در مجموع، به‌نظر می‌رسد آنچه طی روزهای اخیر بر بورس تهران سایه انداخته، بیش از آنکه ناشی از ضعف متغیرهای اقتصادی باشد، حاصل تسلط فضای روانی جنگ و نااطمینانی سیاسی بر رفتار سرمایه‌گذاران است؛ عاملی که می‌تواند به همان سرعتی که بازار را نزولی کرده، درصورت تغییر شرایط، از صحنه تصمیم‌گیری معامله‌گران کنار برود.